Die mite van “common law marriages” busted vir ewig

Dit gebeur ook meer en meer dat twee mense nie noodwendig in die huwelik wil tree nie, maar slegs wil saamleef vir ‘n bepaalde of onbepaalde tydperk. Die vraag wat dan ontstaan, is wat die gevolge van so ‘n saambly-verhouding mag wees wat betref bates en ander finansiële komplikasies. Daar bestaan geen vermoede van ‘n huwelik in die Suid-Afrikaanse reg nie en ongeag hoe lank partye saambly, sal hulle nie geag word met mekaar getroud te wees nie.

Alhoewel ‘n sogenaamde gewoontereg huwelik of saambly-ooreenkoms nie erken word as ‘n huwelik volgens die Suid-Afrikaanse reg nie, ontstaan die vraag tog of daar nie een of ander meganisme is waarvolgens die verdeling van bates, bymekaar gemaak gedurende so ‘n saamblyverhouding, verdeel kan word nie.

Indien partye saamgebly het en kan bewys dat daar ‘n universele vennootskap tussen hulle bestaan het, sal alle eiendom van sodanige universele vennootskap geag word gesamentlik besit te word deur die twee partye en alle skulde sal geag word gesamentlik en afsonderlik die verantwoodelikheid te wees van die betrokke partye.

So ‘n universele vennootskap stem baie ooreen met ‘n besigheid wat in ‘n vennootskap bedryf word en vir so ‘n vennootskap om te bestaan sal bewys moet word dat die vennootskap ten doel gehad het om ‘n wins te maak, dat beide partye tot die vennootskap bygedra het en dat die vennootskap tot voordeel van beide partye bedryf is.

So ‘n vennootskapsooreenkoms moet natuurlik ook wettig wees. By gebreke aan ‘n universele vennootskapsooreenkoms is dit soms ook moontlik om ‘n stilswyende ooreenkoms te kan bewys tussen die partye wat betref die boedelbates en laste van die partye. Sodanige stilswyende ooreenkoms sal afhang van die omstandighede van die saamblyverhouding. Indien ‘n saamblyverhouding bestaan en ‘n vennootskapsooreenkoms nie bewys kan word nie, bring dit mee dat:
3.1 Die partye tot die saambly-ooreenkoms geen wedersydse pligte teenoor mekaar het nie.
3.2 Die saambly partye nie uitgesluit is van skenkingsbelasting ingeval van skenkings aan mekaar nie. (‘n Man en vrou wat wettiglik met mekaar getroud is, is vrygestel
van skenkingsbelasting wat betref skenkings aan mekaar.
3.3 Die saambly partye geen voordeel sal trek uit die wetgewing met betrekking tot vrystelling ten opsigte van boedelbelasting met betrekking tot bemakings aan
eggenotes nie.
3.4 ‘n Saambly party nie erken word as ‘n intestate erfgenaam van die ander party nie.

Omdat die bestaan van ‘n universele vennootskap dikwels baie moeilik is om te bewys, word aan die hand gedoen dat partye wat in ‘n saamblyverhouding betrokke wil raak ‘n behoorlike saambly- ooreenkoms moet laat opstel met betrekking tot aangeleenthede soos eiendomsreg oor boedelbates, onderhoudsverpligtinge, onderhoud van die gemeenskaplike eiendom en verdeling van bates by beëindiging van die saamblyverhouding, hetsy deur ooreenkoms of by dood, ensovoorts.